Міндеттеме алдың ба — орында: монополистер сумен жабдықтау және су бұру саласындағы міндеттемелерді бұзғаны үшін халыққа 23 миллиард теңгеден астам қаражатты қайтарады
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу комитеті 2023 жылға арналған сумен жабдықтау және су бұру саласындағы тарифтік сметалар мен инвестициялық бағдарламалардың орындалуын қорытындылады. Тексеру нәтижесі көрсеткендей, бірқатар табиғи монополия субъектілері (ТМС) тұтынушылар алдындағы міндеттемелерін орындамаған, нәтижесінде бастапқыда тарифке енгізілген игерілмеген қаражат қалыптасқан.
«Табиғи монополиялар туралы» Заңға сәйкес, барлық ТМС жыл сайын 1 мамырға дейін реттеушіге тарифтік смета қаражатының жұмсалуы мен инвестбағдарламалардың іске асырылуы туралы есеп береді. Комитет 60 күн ішінде ұсынылған деректерге талдау жүргізеді және инвестициялардың игерілу тиімділігін бағалайды. Егер міндеттемелер орындалмаса, реттеуші уақытша өтемдік тариф (УӨТ) механизмін қолданады: қызмет көрсету құны төмендетіледі, ал пайдаланылмаған қаражат тарифтерді төмендету арқылы тұтынушыларға қайтарылады.
2023 жылдың қорытындысы бойынша халыққа 23,1 млрд теңге өтеледі — бұл өткен жылмен салыстырғанда үш есе артық. Соманың негізгі бөлігі (22,3 млрд теңге) сумен жабдықтау саласына тиесілі; су бұру қызметтері бойынша тағы 0,8 млрд теңге қайтарылады.
Сонымен бірге, бұл сектор капиталды салымдардың тұрақты өсімін көрсетіп отыр, бұл материалдық базаның біртіндеп нығайып келе жатқанын дәлелдейді. 2025 жылдың қаңтар–қазан айларында инвестициялар 2023 жылдың ұқсас кезеңіндегі 409,8 млрд теңгемен салыстырғанда 422,4 млрд теңгеге жетті. Арыстан үлесі сумен жабдықтауға тиді — 328,8 млрд теңге, ал су бұруға — 76,7 млрд теңге. 2024 жылдың қорытындысы бойынша инвестициялардың жалпы көлемі 598,6 млрд теңгені құрады, бұл 2022 жылғы көрсеткіштен 23%-ға артық; сумен жабдықтауға салынған салымдар 410 млрд теңгеге, ал су бұруға 146,2 млрд теңгеге жетті.
Капиталды салымдардың өсуі жабдықтарды жаңғыртуды, желілік инфрақұрылымды дамытуды және сумен жабдықтау мен су бұру жүйелерінің сенімділігін арттыруды білдіреді. Сонымен бірге, УӨТ механизмі тұтынушыларға қаражатты қайтаруды қамтамасыз етеді және монополистерді инвестициялық бағдарламаларды адал орындауға ынталандырады. Осылайша, реттеушілік саясат халықтың мүдделерін қорғауды коммуналдық инфрақұрылымды тұрақты жаңартуға жағдай жасаумен ұштастырады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу комитеті 2023 жылға арналған сумен жабдықтау және су бұру саласындағы тарифтік сметалар мен инвестициялық бағдарламалардың орындалуын қорытындылады. Тексеру нәтижесі көрсеткендей, бірқатар табиғи монополия субъектілері (ТМС) тұтынушылар алдындағы міндеттемелерін орындамаған, нәтижесінде бастапқыда тарифке енгізілген игерілмеген қаражат қалыптасқан.
«Табиғи монополиялар туралы» Заңға сәйкес, барлық ТМС жыл сайын 1 мамырға дейін реттеушіге тарифтік смета қаражатының жұмсалуы мен инвестбағдарламалардың іске асырылуы туралы есеп береді. Комитет 60 күн ішінде ұсынылған деректерге талдау жүргізеді және инвестициялардың игерілу тиімділігін бағалайды. Егер міндеттемелер орындалмаса, реттеуші уақытша өтемдік тариф (УӨТ) механизмін қолданады: қызмет көрсету құны төмендетіледі, ал пайдаланылмаған қаражат тарифтерді төмендету арқылы тұтынушыларға қайтарылады.
2023 жылдың қорытындысы бойынша халыққа 23,1 млрд теңге өтеледі — бұл өткен жылмен салыстырғанда үш есе артық. Соманың негізгі бөлігі (22,3 млрд теңге) сумен жабдықтау саласына тиесілі; су бұру қызметтері бойынша тағы 0,8 млрд теңге қайтарылады.
Сонымен бірге, бұл сектор капиталды салымдардың тұрақты өсімін көрсетіп отыр, бұл материалдық базаның біртіндеп нығайып келе жатқанын дәлелдейді. 2025 жылдың қаңтар–қазан айларында инвестициялар 2023 жылдың ұқсас кезеңіндегі 409,8 млрд теңгемен салыстырғанда 422,4 млрд теңгеге жетті. Арыстан үлесі сумен жабдықтауға тиді — 328,8 млрд теңге, ал су бұруға — 76,7 млрд теңге. 2024 жылдың қорытындысы бойынша инвестициялардың жалпы көлемі 598,6 млрд теңгені құрады, бұл 2022 жылғы көрсеткіштен 23%-ға артық; сумен жабдықтауға салынған салымдар 410 млрд теңгеге, ал су бұруға 146,2 млрд теңгеге жетті.
Капиталды салымдардың өсуі жабдықтарды жаңғыртуды, желілік инфрақұрылымды дамытуды және сумен жабдықтау мен су бұру жүйелерінің сенімділігін арттыруды білдіреді. Сонымен бірге, УӨТ механизмі тұтынушыларға қаражатты қайтаруды қамтамасыз етеді және монополистерді инвестициялық бағдарламаларды адал орындауға ынталандырады. Осылайша, реттеушілік саясат халықтың мүдделерін қорғауды коммуналдық инфрақұрылымды тұрақты жаңартуға жағдай жасаумен ұштастырады.
