Қазақстанда суық судың жеке есептеуіштерімен қамтамасыз етілу деңгейі 85%-дан асты. Дегенмен, жеңісті 100%-дық көрсеткішке тек бір өңір қол жеткізді
Қазақстанда суық судың жеке есептеуіштерімен қамтамасыз етілу деңгейі 85%-дан асты. Дегенмен, жеңісті 100%-дық көрсеткішке тек бір өңір қол жеткізді
Қазақстан Орталық Азиядағы ұлғайып келе жатқан су тапшылығына қарсы тұрудың басты құралдарының бірі ретінде қарастыра отырып, суды тұтынуды есепке алу жүйесін кеңейтуді жалғастыруда. Табиғи монополияларды реттеу комитетінің деректері бойынша, еліміздегі пәтерлер мен жеке үйлердің 85,4%-ы суық судың жеке есептеу приборларымен (ЖЕП) қамтамасыз етілген. Бұл ретте абсолюттік көрсеткішке — 100%-ға — әзірше тек Маңғыстау облысы жетті, ал он үш өңірде қамту деңгейі 90%-дан асады.
Жалпыұйлік есептеу приборларымен (ЖҰЕП) қамтамасыз ету жағдайы біркелкі емес: республика бойынша орташа деңгей 67,8%-ды құрайды. Алматы, Шымкент қалаларында және Батыс Қазақстан облысында көппәтерлі тұрғын үйлер толық жабдықталған, елордада бұл көрсеткіш максималды деңгейге жақын — 99,7%. Сонымен бірге Қостанай (5,2%), Атырау (8,3%) және Солтүстік Қазақстан (12,1%) облыстары айқын аутсайдер болып қалып отыр.
Есептеуіштерді жеделдетіп енгізу өңірдегі болжамды созылмалы су тапшылығымен байланысты: 2028 жылға қарай Орталық Азиядағы қолжетімді ресурстар мен қажеттіліктер арасындағы күтілетін алшақтық 5-тен 12 км³-ге дейін жетуі мүмкін. Бұл мәселе жаһандық трендті көрсетеді: WWF бағалауы бойынша, 2050 жылға қарай әлемдік ЖӨӨ-нің шамамен 46%-ы су тәуекелдері жоғары өңірлерде қалыптасады, ал бүгінде олардың үлесі 10%-дан аспайды.
Приборларды орнату моделдері барынша ашық. Табиғи монополия субъектісі есептеуішті тұтынушының кейіннен төлеуі туралы шарт негізінде орната алады немесе абоненттің өзі техниалық талаптарға сәйкес ЖЕП-ті өз есебінен қояды. Екі жағдайда да пломба қою, құрылғыны биллингтік жүйеде тіркеу және ары қарай нақты көрсеткіштер бойынша есеп айырысу міндетті болып табылады.
Атқаратын функциялардың айырмашылығын түсіну маңызды. Жеке есептеуіш нақты пәтердің тұтынуын тіркейді және тек пайдаланылған көлем үшін төлеуге мүмкіндік береді. Жалпыұйлік прибор ғимараттың жалпы шығынын есептейді, инженерлік желілердегі ысыраптарды анықтайды және оларды тұрғындар арасында әділ бөледі. ЖЕП мен ЖҰЕП деректерін салыстыру артық текше метрлердің дәл қай жерде кететінін және нақты канша төленуі керектігін анықтауға көмектеседі.
Осылайша, тұрғын үйлерді есепке алу құралдарымен жаппай қамтамасыз ету — бұл бюрократиялық формалдылық емес, ресурстық және қаржылық әділдіктің пәрменді механизмі. Су тәуекелдері күшейген кезде ол негізсіз шығындарды азайтуға, үнемделген қаражатты желілерді жаңғыртуға бағыттауға және ең бастысы, келешек ұрпақ үшін су ресурстарын сақтауға мүмкіндік береді.