Тарифтерді бекіту рәсімі: табиғи монополиялар субъектілері үшін қадамдық нұсқаулық

Табиғи монополиялар субъектілері үшін тарифтерді бекіту рәсімі тарифтік саясаттың ашықтығын, негізділігін және болжамдылығын қамтамасыз етуге бағытталған кезең-кезеңімен жүзеге асырылатын регламент болып табылады. Әдістеме өтінімді ұсынудан бастап уәкілетті органның бұйрығын бекітуге дейінгі толық циклді қамтиды.

Бірінші кезеңде субъект тарифтік сметаны, инвестициялық бағдарламаны, қаржылық және өндірістік есептілікті дайындайды. Барлық құжаттар тарифті енгізудің болжамды күніне дейін кемінде 90 жұмыс күні бұрын «Монополист базасы» электрондық жүйесі арқылы ұсынылады. Білікті электрондық цифрлық қолтаңбамен қол қою міндетті талап болып табылады.

Жеті жұмыс күні ішінде ҚР Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу комитеті (ТМРК) өтінімнің толықтығы мен құжаттардың жинақталуын бастапқы тексеруден өткізеді. Оң нәтиже болған жағдайда өтінім беру туралы ақпарат Комитеттің ресми интернет-ресурсында орналастырылады, содан кейін сараптамалық бағалау кезеңі басталады.

Сараптама 90 жұмыс күніне дейін (немесе оңайлатылған рәсім кезінде 30 күн) жүргізіледі. Осы кезеңде уәкілетті орган шығындардың негізділігін, әдістемелердің дұрыс қолданылуын бағалайды, сондай-ақ тиімділік көрсеткіштері мен инвестициялық қаражат көздеріне талдау жүргізеді. Нәтижесінде кейінгі шешімдер қабылдауға негіз болатын сараптамалық қорытынды дайындалады.

Маңызды элементтердің бірі — тариф қолданысқа енгізілгенге дейін кемінде 30 күн бұрын (оңайлатылған рәсім кезінде — 10 күн бұрын) өткізілетін жария тыңдауларды ұйымдастыру. Субъект тұтынушыларды алдын ала хабардар етуге, сондай-ақ қоғамдық талқылау үшін материалдардың қолжетімділігін қамтамасыз етуге міндетті.

Қарау нәтижелері бойынша Комитет тарифті бекіту туралы бұйрық шығарады. Ол мемлекеттік тіркеуден өтуге және жариялануға тиіс, ал тұтынушылар тарифтің күшіне ену күніне дейін кемінде 30 күнтізбелік күн бұрын хабардар етілуі қажет.

Әдістеме шеңберінде тарифтерді түзету рәсімдері қарастырылған: жыл сайынғы түзету (есептілік негізінде), шағын қуатты субъектілер үшін индекстеу, сондай-ақ реттеуші органның бастамасы бойынша немесе форс-мажорлық жағдайларға байланысты жоспардан тыс өзгерістер енгізу. Сонымен қатар уақытша өтемдік және төмендетуші тарифтерді белгілеуге жол беріледі.

Әдістеме тариф қалыптастырудың әртүрлі тәсілдерін ескереді: шығындық әдіс (Cost Plus), ынталандырушы әдіс (RAB), индекстеу әдісі және концессиялық әдіс. Таңдау саланың ерекшеліктеріне, субъектінің көлеміне және инвестициялық белсенділік деңгейіне байланысты жүзеге асырылады.

Осы рәсімнің арқасында тұтынушылардың мүдделерін қорғауға, субъектілер қызметінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге және баға белгілеудегі әділдік қағидаттарын сақтауға бағытталған бірыңғай әрі түсінікті реттеу алгоритмі қалыптастырылады.

Тарифті келісудің толық циклі бойынша қысқаша нұсқаулық — «Монополист базасына» өтінім беруден бастап Табиғи монополияларды реттеу комитетінің (ТМРК) бұйрығын шығаруға дейінгі кезеңдерді қамтиды.